Η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΘΑ ΣΗΜΆΝΕΙ ΤΟ ΤΈΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΎ;

του Βασίλη Λιόση από το:info-war.

Ήδη στον Τύπο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν δημοσιευτεί άρθρα που καταθέτουν τον προβληματισμό δημοσιολογούντων σχετικά με το αν η παρούσα κρίση σημάνει το τέλος του νεοφιλελευθερισμού. Αυτό συμβαίνει γιατί η πανδημία σήμερα αναδεικνύει με πιο εμφατικό τρόπο α) τις ανεπάρκειες του συστήματος της δημόσιας υγείας, β) τα αδιέξοδα του Συμφώνου Σταθερότητας και γ) το ατελέσφορο εν γένει των ιδιωτικοποιήσεων.

Υπάρχουν σημάδια που θα μπορούσαν να μας οδηγήσουν στο συμπέρασμα πως η εποχή αλλαγής του διαχειριστικού παραδείγματος είναι κοντά: κάποιες επιτάξεις κλινικών στην Ισπανία, η αναστολή της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας, σχεδιασμός για την κρατικοποίηση κάποιων αεροπορικών εταιριών που βρίσκονταν στα πρόθυρα του φαλιμέντου, η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για ενίσχυση των αμερικανικών νοικοκυριών με δισεκατομμύρια δολάρια, οι αναφορές του Μακρόν ότι κάποιοι τομείς της οικονομίας πρέπει να εξαιρούνται από τα κριτήρια της αγοράς, ίσως ακόμη και η όξυνση των αντιθέσεων στους κόλπους της ΕΕ.

Λέμε εξαρχής πως η αλλαγή του διαχειριστικού παραδείγματος δεν είναι πιθανή. Για την ακρίβεια το αποκλείουμε και υπάρχουν πολλοί λόγοι. Πρώτα από όλα, όμως, έστω και επιγραμματικά πρέπει να εξηγήσουμε τους λόγους για τους οποίους το προπολεμικό μοντέλο του φιλελευθερισμού εγκαταλείφτηκε και τη θέση του πήρε ο κεϋνσιανισμός.

Η ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΚΕΫΝΣΙΑΝΙΣΜΟΥ

Πριν τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο σημειώθηκαν κοσμογονικές αλλαγές: το πέρασμα στο μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού, το μοίρασμα του κόσμου μετά το πέρας του Α΄ παγκόσμιου πολέμου, η ρωσική επανάσταση, η δημιουργία εργατικών συμβουλίων και η δημιουργία επαναστατικών καταστάσεων ή/και επαναστάσεων σε διάφορες χώρες (Ιταλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Φινλανδία κ.λπ.), η κρίση του 1929, η γέννηση και αύξηση της επιρροής μίας σειράς κομμουνιστικών κομμάτων, η όξυνση των αντιθέσεων ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που εν τέλει οδήγησαν στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Ο πόλεμος τελικά ήταν αυτός που «έσβησε» την κρίση του 1929 και σήμανε μία επανεκκίνηση του συστήματος. Μία επανεκκίνηση που βασίστηκε στην καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων: κτιριακών εγκαταστάσεων, κεφαλαίου αλλά και της κύριας παραγωγικής δύναμης, του ανθρώπου δηλαδή (55.000.000 ήταν οι νεκροί). Μετά τον Β’ παγκόσμιο πολέμου είχαμε επιπλέον την εδραίωση ενός ρωμαλέου εργατικού κινήματος στη Δύση, αλλά και τη Σοβιετική Ένωση που βγήκε νικήτρια πολεμικά και ηθικά από τη συντριβή του ναζισμού, αλλά και με μία οικονομία που βρέθηκε σε ανοδική πορεία: με τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του λαού της, με δωρεάν υγεία και παιδεία για όλους, με εξασφαλισμένη εργασία για τον κάθε πολίτη.

Μιλάμε, λοιπόν, για μία τρομακτική πύκνωση του ιστορικού χρόνου. Ο καπιταλισμός μέσα από όλους αυτούς τους ιστορικούς σταθμούς κλονίστηκε σοβαρά. Ο κλονισμός αυτός τόσο σε οικονομικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο προβλημάτισε το παγκόσμιο κεφάλαιο. Έπρεπε να εξευρεθούν απαντήσεις και στα δυο προαναφερόμενα επίπεδα (οικονομικό και πολιτικό). Οι απαντήσεις αυτές επιδίωκαν τη μη επανάληψη των οικονομικών και πολιτικών κρίσεων. Και τη λύση την έδωσε ένας σημαντικότατος εκπρόσωπος του κεφαλαίου εκείνης της εποχής, ο Μέυναρτ Κέυνς. Το δόγμα του Ζαν Μπατίστ Σέι με βάση το οποίο «η προσφορά δημιουργεί τη δική της ζήτηση», αντιστρέφεται από τον Κέυνς. Η αγορά θα έπρεπε εφεξής να ρυθμίζεται μέσω κρατικής παρέμβασης, τα εισοδήματα των εργαζομένων έπρεπε να αυξηθούν προκειμένου η κατανάλωση να αυξηθεί, θα υπήρχε κρατικός σχεδιασμός γενικότερα για τη λειτουργία της οικονομίας, απαιτείτο η διευρυμένη κοινωνική ασφάλιση, δημόσιο σύστημα υγείας και παιδείας. Επρόκειτο για μία πολιτική που εφαρμόστηκε όχι μόνο από τη σοσιαλδημοκρατία αλλά και από τα παραδοσιακά κόμματα της δεξιάς. Με λίγα λόγια το νέο μοντέλο διαχείρισης αποτέλεσε όχι στενά οικονομικό σχέδιο αλλά και μία πολιτική κοινωνικής συναίνεσης.

Πότε εγκαταλείφτηκε το μοντέλο του Κέυνς; Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές του 1970 έλαβαν χώρα βαθιές αλλαγές στις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες του καπιταλισμού. Σημειώθηκαν κρίσεις που αφορούσαν τις πρώτες ύλες, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τον πληθωρισμού. Αυτό που κατά τη μαρξιστική οπτική είναι ο κινητήριος μοχλός των κρίσεων, το ποσοστό κέρδους παρουσίασε κάμψη. Έτσι, το 1973 τα φαινόμενα αυτά συμπυκνώθηκαν σε μία νέα μεγάλη κρίση, αυτή που ονομάστηκε πετρελαϊκή. Ο κεϋνσιανισμός μετά από περίπου τριάντα χρόνια εφαρμογής ανέδειξε τα όρια και τα αδιέξοδά του. Ήταν η στιγμή που η σχολή του Σικάγου πήρε την εκδίκησή της. Όλα τα προηγούμενα χρόνια περίμενε στη γωνία προκειμένου να κάνει την αντεπίθεσή της, όχι επειδή έδινε γενικά και αόριστα μία μάχη ιδεών με το στρατόπεδο του κεϋνσιανισμού, αλλά γιατί εξέφραζε την πιο επιθετική πολιτική των μονοπωλίων που αργότερα έγινε πολιτική του συνόλου του κεφαλαίου.

ΕΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Επομένως, οι δυο αλλαγές, το πέρασμα από τον φιλελευθερισμό στον κεϋνσιανισμό και από τον κεϋνσιανισμό στον νεοφιλελευθερισμό, έγινε γιατί συνέτρεχαν σοβαρότατοι παράγοντες.
Σήμερα, μπορούμε να ισχυριστούμε πως τα δεδομένα είναι τέτοια ώστε να αφήσει πίσω του ο καπιταλισμός το υπάρχον μοντέλο διαχείρισης και να επιστρέψει σε μία μορφή κεϋνσιανισμού; Δεν είναι σοβαρός ο παράγοντας «πανδημία»;

Κατ΄ αρχάς ο προβληματισμός αυτός (περί αλλαγής του διαχειριστικού παραδείγματος) δεν είναι τωρινός. Κατόπιν της κρίσης του 2008 κυριάρχησε η ιδέα της δημοσιονομικής επέκτασης, προκειμένου να μην υπάρξει μία βαθύτερη κρίση. Τότε υπήρξαν αναλυτές που χαρακτήρισαν την επιλογή αυτή ως επιστροφή στον κεϋνσιανισμό. Η αλήθεια είναι πως μεσούσης της κρίσης υπήρξαν κρατικές παρεμβάσεις στην οικονομία που παραβίαζαν το δόγμα του «αόρατου χεριού της αγοράς», ωστόσο δεν πρόκειται για μία κεϋνσιανή πολιτική όπως αυτή εφαρμόστηκε μεταπολεμικά, τουλάχιστον με την έννοια του «κράτους πρόνοιας» (δεν αποδεχόμαστε τον εν λόγω όρο και ως εκ τούτου τον χρησιμοποιούμε συμβατικά).

Σύμφωνα με το ΔΝΤ με τίτλο «Η δημοσιονομική προσαρμογή είναι δυνατόν να περιλαμβάνει είτε περιορισμό είτε χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής, ανάλογα με τις περιστάσεις που αφορούν την κάθε χώρα [….]». Η άποψη αυτή του ΔΝΤ και συνακόλουθα η αντίθεση του με τη μονεταριστική εμμονή της δημοσιονομικής λιτότητας, εκπορευόμενης κυρίως από το Βερολίνο, δεν συνεπάγεται τη διαμάχη ανάμεσα σε δυο στρατόπεδα που εκπροσωπούν δύο διαφορετικά μοντέλα διαχείρισης. Πρόκειται για παραλλαγές του ίδιου μοντέλου που έχουν δευτερεύουσες διαφορές στο ζήτημα της έκτασης και έντασης της εφαρμογής των αστικών μεταρρυθμίσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι αντιθέσεις μας είναι αδιάφορες. Οι παραδοχές του ΔΝΤ απέχουν παρασάγγας από το μεταπολεμικό μοντέλο που κυριάρχησε μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1970, χωρίς αυτό να σημαίνει υπεράσπιση αυτού του μοντέλου, (αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης). Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το ΔΝΤ ήταν (και είναι) ένας οδοστρωτήρας που κονιορτοποίησε (και κονιορτοποιεί) δικαιώματα και εισοδήματα λαών. Όσον αφορά την Ελλάδα το ΔΝΤ υποστηρίζει πως το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο σε αντίθεση με την ΕΕ, αλλά αυτό το γεγονός δεν καθιστά το ΔΝΤ ως ένα ευαγές, φιλάνθρωπο ή κεϋνσιανό ίδρυμα.

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ (ΩΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΟΝ ΚΕΫΝΣ)

Πέρα από θεωρητικά σχήματα που μπορεί κάποιος να ανατρέχει και να επικαλείται για την απόδειξη αυτού ή εκείνου του ισχυρισμού, υπάρχει και ένας παράγοντας αδιαμφισβήτητος: η πραγματικότητα. Τα γεγονότα είναι γεγονότα και ως γνωστό είναι πεισματάρικα. Ας δούμε μερικά από αυτά.
Όταν το πρόβλημα με τον Covid-19 άρχισε να γνωστοποιείται υπήρξαν κυβερνήσεις που ολιγώρησαν και άλλες που υιοθέτησαν τη λογική της ανοσίας αγέλης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ, της Αγγλίας, της Ιταλίας, της Σουηδίας και άλλων κρατών. Στη συνέχεια όταν είδαν πως η απουσία μέτρων θα οδηγούσε σε ανυπολόγιστα αποτελέσματα, αναγκάστηκαν να λάβουν τα σχετικά μέτρα. Η καθυστέρηση ή η υιοθέτηση των λογικών της αγέλης, μόνο επιστροφή στο κεϋνσιανό μοντέλο δεν δείχνει. Η θέσπιση στη συνέχεια των όποιων μέτρων δεν συνιστά εγκατάλειψη του νεοφιλελευθερισμού αλλά αναγκαστική και πρόσκαιρη επιλογή και αποτελεί τέτοια για δυο λόγους: ο πρώτος είναι η εκτίμηση πως αν δεν ληφθούν μέτρα αυτό θα στοιχίσει πολύ ακριβά στην οικονομία και ο δεύτερος σχετίζεται με τον κίνδυνο κοινωνικής έκρηξης λόγω έντασης της φτώχειας και έκρηξης των θανάτων.

Όσον αφορά την Ελλάδα σήμερα, ποιος στα αλήθεια μπορεί να ισχυριστεί πως αποτελεί στροφή στον κεϋνσιανισμό η μείωση του μισθού των εργαζομένων κατά 50%; Οι 40.000 απολύσεις εργαζομένων με το κράτος να κοιτάει απαθές; Η απόλυση εργαζομένων στο Ελ. Βενιζέλος μέσω τηλεφωνικών μηνυμάτων; Το δώρο στους κλινικάρχες με απόδοση από το κράτος 1600 ευρώ ανά ΜΕΘ και τα 30 εκατομμύρια ενίσχυσής τους; Τα 11 εκατομμύρια στους καναλάρχες για την προώθηση διαφημιστικών σποτ σχετικά με τον ιό (κάτι που θα έπρεπε να γίνεται δωρεάν); Η απουσία των τεστ για την εξακρίβωση ύπαρξης της νόσου, η μη μαζική πρόσληψη γιατρών σε αυτή τη φάση, η μη επίταξη των ιδιωτικών κλινικών και τόσα άλλα; Η αισχροκέρδεια για διάφορα προϊόντα και η ανυπαρξία βούλησης προκειμένου να υπάρχει διατίμηση; Προφανώς όλα αυτά αποτελούν πλευρές μίας σκληρότατης νεοφιλελεύθερης πολιτικής.

Ας μην ξεγελιόμαστε από τον Νικήτα Κακλαμάνη που τα έβαλε δήθεν με τα παπαγαλάκια του νεοφιλελευθερισμού, ούτε από τον Πάνο Παναγιωτόπουλο που έβγαλε διαπρύσιο λόγο στην εκπομπή του για την «ανάγκη να ξαναδούμε τον Κέυνς», ούτε από την Όλγα Τρέμη που στρίμωξε τον Χατζηδάκη για το δώρο στους κλινικάρχες. Αυταπάτες σπέρνουν και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ (Παπαδημούλης) που μιλάνε για την ανάγκη ενός νέου σχεδίου Μάρσαλ. Εκτός των άλλων ο Παπαδημούλης με τέτοιες δηλώσεις διαστρεβλώνει τα ιστορικά γεγονότα. Το σχέδιο Μάρσαλ αποτέλεσε το δίδυμο αδελφάκι του σχεδίου Τρούμαν. Ήταν το συγκροτημένο σχέδιο των ΗΠΑ ώστε να αποκτήσουν διευρυμένη οικονομική και πολιτική επιρροή στην Ευρώπη. Εφαρμόστηκε μεταπολεμικά και ήταν ένα πακέτο οικονομικής βοήθειας ώστε να μειωθεί η σοβιετική επιρροή στην ευρωπαϊκή επικράτεια, να εξασφαλιστεί μία μεγάλη αγορά για τα αμερικανικά προϊόντα, να «δεθούν» οι δορυφόροι των ΗΠΑ, να μπει σε λειτουργία η ευρωπαϊκή οικονομία προς όφελος της αμερικανικής. Ειδικά για την Ελλάδα το σχέδιο Μάρσαλ ήταν ο καθοριστικός παράγοντας μετατροπής της Ελλάδας σε εξαρτημένη χώρα Αυτή τη φορά το αφεντικό άλλαξε: η Αγγλία έπαψε πλέον να είναι ο πάτρωνας της Ελλάδας και τη θέση της πήραν οι ΗΠΑ.

Σε κάθε περίπτωση, η πύκνωση του ιστορικού χρόνου που σημειώθηκε πριν τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο δεν υπάρχει σήμερα παρόλο που έχουμε εντός του 21ου αιώνα δυο γεγονότα σταθμούς: τη σημερινή υγειονομική κρίση και την κρίση του 2008. Επιπλέον, απουσιάζει η δράση του υποκειμενικού παράγοντα και αυτό δεν πρέπει να επ’ ουδενί να το ξεχνάμε: τα λαϊκά κινήματα ή είναι πολύ αδύναμα ή στερούνται ενός σαφούς προσανατολισμού, ενώ το κομμουνιστικό κίνημα βρίσκεται σε παρατεταμένη φάση κρίσης εδώ και τριάντα χρόνια.

Η απαίτηση του ευρωπαϊκού νότου για την έκδοση ευρωομολόγου προς ενίσχυση της οικονομίας του, επίσης, δεν αποτελεί κεϋνσιανισμό. Είναι η προσπάθεια των αστικών τάξεων του Νότου να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μερίδιο για τον εαυτό τους. Η πάγια πολιτική του γερμανικού κεφαλαίου που χρησιμοποιεί το ιδεολόγημα «εμείς δεν θα πληρώσουμε τα λάθη των άλλων», δεν αφήνει περιθώρια για την έκδοση ενός ευρωομολόγου που έτσι κι αλλιώς δεν θα ήταν ένα στοιχείο ενίσχυσης του λαϊκού παράγοντα ή αν ήταν τέτοιο θα φορούσε ψίχουλα.

Η επιστροφή στον Κέυνς, όμως, είναι αδύνατη και για έναν ακόμη λόγο, ίσως τον σοβαρότερο όλων. Τα τελευταία χρόνια πολλοί οικονομολόγοι προειδοποιούσαν πως επίκειται μία νέα κρίση που αυτή τη φορά θα ήταν πιο βαθιά συγκρινόμενη με αυτή του 2008. Υπήρχε μία αναιμική ανάπτυξη, ωστόσο, υπήρχαν πολλά ανησυχητικά σημάδια: α) νέες χρηματιστηριακές φούσκες που πάντα προηγούνται του ξεσπάσματος της κρίσης, β) κι άλλη συγκέντρωση πλούτου σε όλο και λιγότερα χέρια, γ) υπερδιόγκωση του παγκόσμιου χρέους που έχει φτάσει τα 250 τρισεκατομμύρια δολάρια (330% του παγκόσμιου ΑΕΠ). Σήμερα, μαζί με όλα αυτά έχουμε την πτώση των χρηματιστηρίων κατά 30%, την εντυπωσιακή πτώση της τιμής του πετρελαίου, την παύση λειτουργίας ορισμένων μονάδων της οικονομίας λόγω κορονοϊού. Πρόκειται για γεγονότα που θα κάνουν ακόμη πιο επιθετικό το κεφάλαιο.

Οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας είναι δυσοίωνες. Στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι το επόμενο τρίμηνο θα υπάρξει ύφεση της τάξης του 25%, ενώ την τελευταία εβδομάδα σημειώθηκε ρεκόρ ανεργίας: Περισσότερα από 6,6 εκατομμύρια Αμερικανών κατέθεσαν αιτήσεις ανεργίας την εβδομάδα που τελείωσε στις 28 Μαρτίου, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ. Παράλληλα, ο Τζέιμς Μπούλαρντ της Fed δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να δούμε 46 εκατομμύρια νέους ανέργους μόνο στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Morgan Stanley η αμερικανική οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 5,5% το 2020, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση από το 1946! Η ανεργία αναμένεται να εκτοξευθεί στο 15,7% στο β΄ τρίμηνο με τους οικονομολόγους να κάνουν λόγο για 21 εκατομμύρια ανέργους. Η Goldman Sachs θεωρεί ότι η πτώση του ΑΕΠ για τις ΗΠΑ θα είναι της τάξεως του 34%..

Συρρίκνωση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 9% για το 2020 προβλέπουν οι αναλυτές της Capital Economics. Εάν τα νούμερα επαληθευτούν, θα σημειωθεί η μεγαλύτερη πτώση του ΑΕΠ από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμάται πως θα υπάρξει έκρηξη της ανεργίας με τους ανέργους να φτάνουν τα 212 εκατομμύρια, νούμερο που θα αποτελέσει ιστορικό υψηλό από το 2010 κι εντεύθεν.

Όσον αφορά την Ελλάδα τα πράγματα είναι εξόχως ανησυχητικά (όχι βέβαια για όλους). Διάφοροι οίκοι αξιολόγησης εκτιμούν πως η Ελλάδα θα παρουσιάσει μία πτώση του ΑΕΠ κατά 8%, περίπου, ενώ στη λίστα των ανέργων θα προστεθούν 150.000 εργαζόμενοι. Οι επιπτώσεις θα είναι ανυπολόγιστες αφού μεγάλο μέρος του ελληνικού ΑΕΠ στηρίζεται στον τουρισμό για τον οποίο αναμένεται κατάρρευση. Αν λάβουμε υπόψη μας ακόμη την ισχνή βιομηχανική βάση και το υπέρογκο ελληνικό χρέος, καταλαβαίνουμε πως η πραγματικότητα θα είναι ζοφερή.

Ποιος στα αλήθεια πιστεύει πως τα απόνερα του νέου κρισιακού κύματος θα τα απορροφήσει το ευρωπαϊκό και ελληνικό κεφάλαιο; Για άλλη μία φορά ο πέλεκυς θα πέσει βαρύς στα κεφάλια των εργαζομένων. Το έργο το έχουμε δει αρκετές φορές για να τρέφουμε αυταπάτες για κάποιο εναλλακτικό σενάριο.

* * * *
Το πραγματικό δίλημμα σήμερα δεν είναι αν θα επιστρέψουμε στον κεϋνσιανισμό (που έτσι κι αλλιώς δεν θα μας έβγαζε εκτός καπιταλιστικού πλαισίου), αλλά αν θα πάμε σε ακόμη πιο σκληρό νεοφιλελεύθερο μοντέλο και τα σημάδια για κάτι τέτοιο βοούν. Μάλιστα, η μάχη μετά τη λήξη του συναγερμού θα πρέπει να δοθεί σε δύο επίπεδα: τόσο στο οικονομικό, όσο και στο επίπεδο των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Είναι σίγουρο πως η θνήσκουσα σοσιαλδημοκρατία θα κάνει μία πολιτική αντεπίθεση παρουσιάζοντας κάποια νέα μίγματα πολιτικής με ενισχυμένη μία κάποια νεοκεϋνσιανή δόση, το ίδιο όμως θα κάνουν και οι κλασικοί εκπρόσωποι του κεφαλαίου. Οι όποιες όμως διακηρύξεις ή ακόμη και οι όποιες πινελιές κρατικών παρεμβάσεων θα είναι στάχτη στα μάτια του λαού. Οι μάχες είναι μπροστά μας και θα είναι σκληρές. Και μάχες δεν δίνονται με αυταπάτες γιατί αν υπάρχουν τέτοιες, τότε οι μάχες είναι χαμένες εξ’ ορισμού.

Μένοντας σε 50 τετραγωνικά μέτρα ή γιατί αυτός ο κόσμος δεν έχει τον ίδιο χώρο για όλους

Δημοσιεύουμε γράμμα αναγνώστη που εστάλη στο Περιοδικό. Σκέψεις για τα βιώματα των ημερών αυτών από την πλευρά των μη προνομιούχων.

.

Μένουμε σπίτι. Όλοι, ακόμα και αυτοί που δεν έχουν.

Μένουμε σπίτι, γιατί αλλιώς είμαστε ανεύθυνοι –ή μάλλον υπεύθυνοι για όσους χαθούν.

Μένουμε σπίτι. Όποιο κι αν είναι αυτό. Των 250 τετραγωνικών με αυλή και πισίνα, ή το  ημιυπόγειο των 50.

Η πανδημία μαίνεται και κάποιος πρέπει να φταίει.

Και δεν μπορεί να φταίει αυτός στη βίλα με τις αυλές και την πισίνα. Στην τελική αυτός θα μείνει σπίτι. Έχει την άπλα του να κάνει πολλά πράγματα.

Άρα φταίει αυτός του  ημιυπόγειου. Στα 50 τετραγωνικά του, δεν χωράνε να μείνουν και τα πέντε άτομα. Χωράνε όταν δουλεύουν 12ώρα και απλά κοιμούνται σπίτι. Τώρα όμως δεν δουλεύουν και οι πέντε. Και ο ένοχος βγαίνει έξω από το σπίτι. Να περπατήσει, να αναπνεύσει. Άρα φταίει!

Φταίει γιατί θα κολλήσει πρώτος.

Φταίει που μένει με άλλους τέσσερις σε 50 τετραγωνικά. Στριμώχνονται στο σπίτι, αλλά στο δρόμο απαγορεύεται να περπατήσουν μαζί.

Φταίει που ο ένας τους δουλεύει σε εργοστάσιο που δεν έχει κλείσει παρά το συνωστισμό.

Φταίει που δεν έχει δυνατότητα να κάνει το τεστ. Και που δεν έχει προσωπικό γιατρό να τον συμβουλέψει.

Άρα τελικά είναι ένας δημόσιος κίνδυνος που εξαπλώνει τον κορονοϊό.

Κάθε σπίτι δεν έχει τον ίδιο χώρο. Γιατί δεν έχει και τον ίδιο ρόλο.

Για κάποιους το σπίτι είναι μια καρέκλα στο τραπέζι μετά τη δουλειά και ένα κρεβάτι για τον ύπνο. Για κάποιους άλλους το σπίτι είναι μια σκηνή σε ένα καμπ.

Για κάποιους ένα κελί φυλακής. Για κάποιες ένα κελί και ας μην έχει κάγκελα.

Για κάποιους μια είσοδος πολυκατοικίας.

Μην ψάχνουμε τον ένοχο σε αυτούς που δεν μένουν σπίτι.

Ίσως να μην είναι απείθαρχοι, ασυνείδητοι, ανεύθυνοι φορείς θανάτου. Ίσως απλά, να μη χωράνε στο σπίτι. Να μη χωράνε γιατί δεν έχουν μάθει να ζούνε μόνοι. Ή γιατί δεν μπορούν να ζήσουν τόσοι πολλοί μαζί.

Τελικά ίσως να μη χωράμε όλοι στα σπίτια. Να μη χωράμε συνολικά σε αυτόν τον κόσμο. Σ’ αυτόν τον κόσμο που έχει πάντα ένα θύτη και θύμα. Το ίδιο πρόσωπο: Θύτης ο λαός που τα έφαγε με τον Πάγκαλο, θύμα ο λαός που πλήρωσε την κρίση. Θύτης ο λαός που δεν έκατσε σπίτι, θύμα ο λαός που θα πληρώσει τα σπασμένα του κορονοϊού.

Μήπως τελικά δε μας φταίνε τα σπίτια μας; Μήπως αυτά τα σπίτια είναι φτιαγμένα για αυτό το σύστημα; Σπίτια ανάπαυσης μετά τη δουλειά και όχι σπίτια άπλετου ελεύθερου χρόνου. Γιατί οι λίγοι που διαθέτουν ελεύθερο χρόνο, οι συνταξιούχοι, δεν μπορούν να ζήσουν κλεισμένοι σπίτι. Πώς να κάτσει ο παππούς μέσα στα 50 τετραγωνικά; Δεν υπάρχει ζωή χωρίς καφενείο και ανθρώπους. Πώς να κάτσει μέσα ο μετανάστης στα 10 τετραγωνικά που του αναλογούν; Δεν έχει καν σήμα το κινητό στο ημιυπόγειο. Ζει ο άνθρωπος χωρίς ανάσα και συναναστροφή;

Και αν βγουν; Αν κάνουν μια βόλτα στο πάρκο; Με αποστάσεις πάντα, ούτως ή άλλως έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει αγκαλιά. Εκεί είναι ο κίνδυνος; Δεν είναι ο συνωστισμός στη δουλειά που πολλοί είναι υποχρεωμένοι να πηγαίνουν καθημερινά; Στο σπίτι, που πολλοί είναι αναγκασμένοι να ζουν ο ένας πάνω στον άλλο. Στο καμπ. Στο νοσοκομείο χωρίς μάσκες. Χωρίς ΜΕΘ. Χωρίς προσωπικό.

Θα νικήσουμε. Γιατί ο λαός θα σώσει το λαό για ακόμα μια φορά. Θα είναι και ο θύτης και το θύμα της σωτηρίας μας. Το θέμα είναι ποιον θα νικήσουμε. Γιατί ο κορωνοϊός θα φύγει. Και θα έρθει κάτι άλλο. Και κάτι άλλο. Και αν δεν νικήσουμε το λόγο που έχουμε τέτοια σπίτια, πάλι αυτά δε θα μας χωράνε.

Τουλάχιστον μάθαμε τι σπίτια θέλουμε. Ή τι σπίτια δε θέλουμε.

Μάθαμε γιατί τα πάρκα δεν είναι απλά χρήσιμα. Είναι αναγκαία.

Μάθαμε ότι η υγεία δεν είναι εμπόρευμα. Είναι ζωτικό αγαθό.

Μάθαμε την αξία μιας αγκαλιάς, μιας συντροφιάς, μιας παρήγορης κουβέντας.

Ας μάθουμε και ότι κατάρα δεν είναι μόνο ο κορονοϊός, είναι το σύστημα.

Και να το αλλάξουμε.

Αν θέλουμε να ζήσουμε.

Αν θέλουμε να χωράμε στα σπίτια μας!

.

κεντρική φωτογραφία: Κώστας Αρβανίτης

Από το :Το Περιοδικό

Παγκόσμια μέρα υγείας σήμερα.

Την ίδια μέρα που η κυβέρνησή του έστειλε τα ΜΑΤ ενάντια στους γιατρούς που δίνουν την μάχη,  στην πανδημία του κορονοϊού, 

Φωτό από το tvxs

ο βολευτής Κυκλάδων, Φίλιππας Φόρτωμας, δεν έμεινε σπίτι, όπως μας προτρέπει, αλλά  επέλεξε να κάνει ένα ακόμα επικοινωνιακό σόου. Έβγαλε δε και ωραίες φωτογραφίες για να μας το πληροφορήσει.

Την ίδια μέρα μαθαίνουμε, από ερώτηση που κατατέθηκε στην βουλή από άλλους βουλευτές, ότι  το Κέντρο Υγείας δυσκολεύεται να στείλει δείγματα για εξέταση από τον covid, ότι δείγμα καταστράφηκε εξ αιτίας αυτού, με ό,τι αυτό εγκυμονεί για την υγεία του συμπολίτη μας και την δημόσια υγεία. (αυτό δεν το είδαμε στις τοπικές σελίδες, είδαμε όμως τις βόλτες του Φόρτωμα). 

Κύριε Φόρτωμα,  αν θέλετε να προσφέρετε κάτι, μείνετε τουλάχιστον σπίτι σας όπως μας προτρέπετε και αφήστε τις άσκοπες βόλτες και την υποκρισία. 

Κοινό Τηνίων: Δελτίο Τύπου για την δια περιφοράς συνεδρίαση του Δημοτικού συμβουλίου Τήνου στις 31 Μαρτίου 2020

Εξ αιτίας της ιδιαίτερης κατάστασης και των μέτρων πρόληψης για την διασπορά του κορωνοϊού, ο πρόεδρος του Δημοτικού συμβουλίου, επέλεξε την δια περιφοράς συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου. Οι δημοτικοί σύμβουλοι, παίρνουν τα θέματα και τις εισηγήσεις και χωρίς διάλογο και καμιά  απάντηση στις ερωτήσεις ή τις απορίες τους,  υποβάλουν, ηλεκτρονικά,  ένα υπόμνημα με τις θέσεις και την ψήφο τους. Γι αυτό το θέμα ο δημοτικός σύμβουλος της παράταξης μας, Πέτρος Κουσουνάδης  έγραψε:

«Η εμφάνιση του κορωνοϊού στην χώρα μας έχει φέρει απίστευτες αλλαγές στην καθημερινότητα μας και ισχυρότατους περιορισμούς στις ελευθερίες μας. Ο τρόπος λειτουργίας των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος. Έτσι, δίνεται από τον νόμο η δυνατότητα στο Δημοτικό μας Συμβούλιο να συνεδριάζει είτε κεκλισμένων των θυρών, είτε δια περιφοράς, είτε με τηλεδιάσκεψη.

Θεωρούμε ότι η πρώτη επιλογή είναι άκρως επικίνδυνη με τις παρούσες συνθήκες ενώ η δεύτερη δεν δίνει δυνατότητα διαλόγου και συναπόφασης. Εν τέλει, θεωρούμε ότι η τρίτη επιλογή αποτελεί μονόδρομο αφού είναι η μόνη ταυτόχρονα ασφαλής και δημοκρατική. Συνεπώς θα πρέπει άμεσα να στηθεί το σύστημα λειτουργίας της τηλεδιάσκεψης με οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο διαφορετικά η μονιμοποίηση των συνεδριάσεων διά περιφοράς μπορεί να είναι νόμιμη αλλά καταργεί κάθε έννοια δημοκρατίας.

Έτσι δηλώνουμε ότι ως ένδειξη διαμαρτυρίας, δεν θα συμμετάσχουμε σε επόμενες συνεδριάσεις “δια περιφοράς” παρά μόνον αν αφορούν επείγοντα ή ιδιαίτερα θέματα.

Ακόμα, για τον θάνατο του αγωνιστή της εθνικής αντίστασης Μανώλη Γλέζου, ζήτησε  να υιοθετηθεί το πιο κάτω ψήφισμα. Να σημειώσουμε εδώ, ότι εκ παραδρομής δεν συμπεριελήφθη στο ψήφισμα για τον Μανώλη Γλέζο η πρόταση προς το δημοτικό συμβούλιο για την ονοματοθεσία οδού της Τήνου, στο όνομα του  Μανώλη Γλέζου. Η πρόταση θα υποβληθεί σε επόμενο δημοτικό συμβούλιο.

Δήμος Τήνου

Ψήφισμα 

Ο Δήμος Τήνου, με μεγάλη θλίψη και συγκίνηση,  αποχαιρετά τον  «πρώτο και τελευταίο Παρτιζάνο της Ευρώπης», τον  αγωνιστή της εθνικής αντίστασης και της αριστεράς, Μανώλη Γλέζο, ο οποίος έφυγε χθες 30 Μαρτίου από τη ζωή, πλήρης ημερών.

Ο Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε στην Απείρανθο της Νάξου στις 9 Σεπτεμβρίου του 1922 από κυκλαδίτες γονείς. Ο πατέρας του ήταν Ναξιώτης (από την Απέιρανθο) και η μητέρα του από την Πάρο.

Ο Μανώλης Γλέζος, μαζί με τον Λάκη Σάντα, τη νύχτα της 30ής προς 31η Μάη του 1941, ταπεινώνουν τον Χίτλερ και τον ναζισμό,  κατεβάζοντας  από την Ακρόπολη, την χιτλερική σημαία, ενέργεια, που έγινε σύμβολο της αντίστασης του ελληνικού λαού και πρότυπο της ευρωπαϊκής αντίστασης.

Την περίοδο της κατοχής έδρασε μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Για την δράση και τις ιδέες του πέρασε συνολικά 16 χρόνια σε φυλακές και εξορίες, ενώ είχε και τρεις θανατικές καταδίκες.

Εκλέχτηκε κατ επανάληψη βουλευτής με το ΚΚΕ, την ΕΔΑ, το ΠΑΣΟΚ, και τον ΣΥΡΙΖΑ. Το 1986 εκλέγεται κοινοτάρχης στο χωριό του την Απείρανθο Ναξου, όπου εφαρμόζει την Άμεση Δημοκρατία στην λήψη και εκτέλεση των αποφάσεων. Το πρωτοποριακό περιβαλλοντικό, και όχι μόνο, έργο του στην Απείρανθο ακόμα παραμένει σημείο αναφοράς. Στην Πάρο, τόπο καταγωγής της μητέρας του εκλέγεται δημοτικός σύμβουλος επικεφαλής της ελάσσονος μειοψηφίας. Υπηρετεί και τον 2^ο βαθμό αυτοδιοίκησης, ως νομαρχιακός σύμβουλος στην Νομαρχία Αθηνών Πειραιώς. 

Για την συνολική του αντιστασιακή δράση, τιμάται από την Σοβιετική Ένωση με το βραβείο Λένιν.

Ο Μανώλης Γλέζος, μέχρι τον θάνατο του συμμετέχει σε όλους τους κοινωνικούς αγώνες, για την ισότητα και την δικαιοσύνη.

Αυτόν το ασυμβίβαστο δημοκράτη, το σύμβολο των λαών ενάντια στο ναζισμό, τιμούμε σήμερα.

Ο Δήμος Τήνου εκφράζει τα πιο ειλικρινή και θερμά του συλλυπητήρια στην οικογένειά του.

Για τα θέματα της ημερήσιας διάταξης ψήφισε και τοποθετήθηκε ως εξής.

3ο Θέμα: Χορήγηση παράτασης εκτέλεσης του έργου «Αποπεράτωση επισκευής κτιρίου “Μοσχούλειος Σχολή“ του Δημοτικού κληροδοτήματος Φωκίωνος και Μοσχούλας Πλυτά». 

ΥΠΕΡ 

Απορίες δημιουργούνται για του λόγους που τα κουφώματα και τα τζαμιλίκια έβαλαν νερό σε ένα κτήριο το οποίο είχε ανακαινιστεί το 2010. Μήπως τότε στην παραλαβή του έργου δεν έγινε σωστός έλεγχος των κουφωμάτων; Μήπως αππό τότε μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει κάποια συντήρηση; Το κόστος των επιπλέων εργασιών θα μπορέσει να καλυφθεί από τα απρόβλεπτα έξοδα της σύμβασης;

5ο Θέμα: Γνωμοδότηση για την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που αφορά Μονάδα παραγωγής ετοίμου σκυροδέματος με προσθήκη της δραστηριότητας «Μονάδα Ανακύκλωσης στερεών & μη Επικίνδυνων Αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΕΚΚ)» στη θέση ΠΑΤΕΛΑ Τ.Κ. Πανόρμου, Δήμου Τήνου της εταιρείας «ΒΙΔΑΛΗΣ ΜΠΕΤΟΝ ΑΒΕΕ»

ΚΑΤΑ 

Το θέμα αυτό είναι από τα σημαντικότερα αυτής της συνεδρίασης καθώς η δημιουργία μιας μονάδας ανακύκλωσης στερεών και μη επικίνδυνων αποβλήτων από εκσκαφές αποτελεί άμεση ανάγκη για τον Δήμο.

Ξεκινάμε από την άποψή μας ότι ο Δήμος θα έπρεπε να έχει ήδη μεριμνήσει για την δημιουργία μιας δημοτικής μονάδας ανακύκλωσης ΑΕΚΚ ώστε να έχει γίνει η κατάλληλη μελέτη για την επιλογή της βέλτιστης τοποθεσίας αλλά και για να υπάρχει οικονομικό όφελος για τους δημότες. Αντί αυτού μετά την επί χρόνια ανεξέλεγκτη εναπόθεση των αποβλήτων σε όλο το νησί, εναποθέτουμε τις ελπίδες μας στην δημιουργία ιδιωτικής μονάδας.

Έχει όμως η ιδιωτική αυτή μονάδα την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας εκεί όπου πρόκειται να εγκατασταθεί; Αυτό είναι ένα βασικό ερώτημα που οφείλει να μας απασχολεί όσο και η ανάγκη δημιουργίας της μονάδας. Η πρόσφατη αρνητική απόφαση του τοπικού συμβουλίου δείχνει ότι η τοπική κοινωνία δεν έχει αποδεχτεί την εγκατάσταση. Επιπλέον πάρθηκε μέσα σε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα το οποίο δεν άφηνε κανένα περιθώριο διαβούλευσης με την κοινωνία.

Για εμάς, θα έπρεπε να ενημερωθούν οι κάτοικοι των γύρω οικισμών και να εκφράσουν την άποψή τους μέσα από μία τοπική συνέλευση, μετά από παρουσίαση της μελέτης, των προδιαγραφών  αλλά και της αναγκαιότητας του έργου. Η χρονική πίεση και η λήψη απόφασης εν μέσω των γενικών συνθηκών απαγόρευσε την συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού στην διαμόρφωση της πράγμα που μας απαγορεύει να υπερψηφίσουμε το συγκεκριμένο θέμα.

Τέλος θεωρούμε επιβεβλημένη την αίτηση αναβολής της απόφασης του τοπικού και του δημοτικού συμβουλίου λόγω των συνθηκών της πανδημίας έτσι ώστε να προηγηθεί διαβούλευση και τοπική συνέλευση των κατοίκων της περιοχής, να παρθεί νέα απόφαση από το τοπικό και εν συνεχεία να αποφασίσει και το Δημοτικό Συμβούλιο. Οπότε η αρνητική ψήφος μας ισχύει μόνο σε περίπτωση που η αναβολή είναι αδύνατη.

9ο Θέμα: Αποδοχή έκτακτης χρηματοδότησης ποσού 10.000,00 € από το Υπουργείο Εσωτερικών, προς κάλυψη αναγκών για την αποφυγή της διάδοσης του κορονοϊού COVID-19.

ΥΠΕΡ 

Εν μέσω πανδημίας, το υπουργείο εσωτερικών στέλνει στον Δήμο Τήνου 10.000€ «προς κάλυψη αναγκών για την αποφυγή της διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19»!!! Η χρηματοδότηση αυτή μόνο αστεία μπορεί να χαρακτηριστεί, από ένα κράτος που έχει φροντίσει, όχι μόνο τα τελευταία χρόνια,  την υποβάθμιση όλων των δομών υγείας σε όλη την επικράτεια.

Πολύ περισσότερο στο νησί μας, με ένα υποστελεχωμένο Κέντρο Υγείας, ένας παθολόγος για 10.000 κατοίκους, στο οποίο αρχίζουν και πάλι να υπάρχουν ελλείψεις σε βασικά υλικά προστασίας των εργαζόμενων και των ασθενών που προσέρχονται για περίθαλψη.

Θα θέλαμε να είχαμε την δύναμη να απορρίψουμε την αστεία αυτήν χρηματοδότηση, που φτάνει στα όρια της ελεημοσύνης, αλλά οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν.

Αποδεχόμαστε λοιπόν τα 10.000€ και προτείνουμε να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες του Κέντρου Υγείας και της υπηρεσίας «Βοήθεια στο σπίτι».

Εσύ φταις, ανεύθυνε πολίτη!

Από τον: pitsirikos.net

Αγαπημένε μου πιτσιρίκο,
Είναι μεγάλη παγίδα το μπλογκ σου. Είναι μεγάλη παγίδα, ειδικά για όσους δεν έχουν social media -σαν και του λόγου μου- γιατί καμιά φορά μπερδεύονται και νομίζουν ότι οι άνθρωποι εκεί έξω σκέφτονται όπως σκέφτονται οι αναγνώστες και οι γράφοντες στο μπλογκ.

Μετά βέβαια, κοιτάνε λίγο παραέξω και συνέρχονται.

Αναγούλα πιτσιρίκο. Αναγούλα, να βλέπεις τον Δένδια να στέλνει συλλυπητήρια για τον θάνατο του Γλέζου. Τι να πω.

Αλλά ξεφεύγω πάλι, πριν καλά καλά αρχίσω. Άλλο ήθελα να πω.

Μα τι ωραία φάση αυτός ο κορονοϊός ρε πιτσιρίκο! Τι θέλημα Θεού για την απανταχού εξουσία.

Ήρθε ο κορονοϊός και τα ξέπλυνε όλα. Έριξε τις αχτίδες του με τις κορώνες και όλα τα προβλήματα του κόσμου εξαφανίστηκαν μονομιάς.

Ποιοι πόλεμοι, ποιο προσφυγικό, ποια φτώχεια και ανισότητα, ποια κλιματική κρίση, ποιες λαϊκές εξεγέρσεις στην Ασία, την Λατινική Αμερική, την Μέση Ανατολή, ποιο Brexit και ποια οικονομική κρίση; Ποια πετρέλαια στο Αιγαίο και τουρκική προκλητικότητα, ποιος ασύμμετρος πόλεμος, ποια Novartis και ποια ξεχασμένα Euroleaks;

Ξάφνου, χάθηκαν όλα.

Έτσι, με μια πινελιά ιδιοφυίας, η όποια καχυποψία των πολιτών απέναντι στην πολιτική εξουσία, αντικαταστάθηκε από τυφλή πίστη. Ξαφνικά, οι ψεύτες, οι λωποδύτες, έγιναν σωτήρες των λαών.

Τα καθάρματα, που μας απειλούσαν ότι η χώρα θα καταστρεφόταν αν ψηφίσουμε ΟΧΙ, που μέχρι και την ημέρα του δημοψηφίσματος έβγαιναν και έλεγαν πως όλα τα γκάλοπ τους δείχνουν θρίαμβο του ΝΑΙ και ουρλιάζανε πως, αν ψηφίσουμε ΟΧΙ, θα μειωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις και θα μας τελειώσει το κωλόχαρτο και τα φάρμακα, πλέον γίνανε σωτήρες.

Τρέχα γύρευε.

Τώρα, σου λένε «πήδα» κι εσύ ρωτάς «πόσο ψηλά;».

Ποιός; Ο Κικίλιας, ένας αποτυχημένος μπασκετμπολίστας που έγινε υπουργός Υγείας. Που από μόνο του αυτό δείχνει πόση εκτίμηση έχει η κυβέρνηση για την δημόσια υγεία, ώστε να βάλει στη θέση του υπουργού υγείας, έναν δευτεροκλασάτο μπασκετμπολίστα.

Ποιός; Ο Χαρδαλιάς, υφυπουργός πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων. Με τι προσόντα θα διαχειριστεί μια κρίση πανδημίας ο Χαρδαλιάς; Χάθηκαν οι επιδημιολόγοι και οι λοιμωξιολόγοι;

Το πείραμα του Μίλγκραμ σε όλο του το μεγαλείο.

Πόσο εύκολο μας είναι να σκύψουμε το κεφάλι στην εξουσία, αρκεί να φοράει κοστούμι …ή στολή.

Ανύπαρκτα φασισταριά ανθρωποειδή, όπως ο Μάκης Βορίδης, γίνηκαν ήρωες, δωρίζοντας τον μισό μισθό τους για τις ανάγκες του λαού. Βγαίνουν και το φωνάζουν στις κάμερες για να ακουστεί, λες και η φιλανθρωπία χρειάζεται διαφήμιση.

Δες με τι καλός που είμαι, πόσο συμπονάω τη δοκιμασία των ηρωικών γιατρών και των νοσηλευτών, τη δοκιμασία του λαού μας.

Βγήκαν και οι Λάτσηδες και το Ίδρυμα Ωνάση, παρέα με την Lamda Development, ως άλλοι Αβέρωφ, να ευεργετήσουν τον ελληνικό λαό, με τα ξεροκόμματα που τους περίσσεψαν από το πλιάτσικο. Με υπεύθυνους δημοσίων σχέσεων τον πρωθυπουργό της χώρας και σύσσωμη την ελληνική κυβέρνηση.

Όχι πως τα λεφτά που έπρεπε να πάνε στους δοκιμαζόμενους πολίτες και στους δοκιμαζόμενους γιατρούς και νοσηλευτές, πήγαν στα κανάλια και στις ιδιωτικές κλινικές, με τιμές μαύρης αγοράς.

Το μεγάλο πλυντήριο του δημόσιου χρήματος, που μπαίνει δημόσιο και βγαίνει ιδιωτικό, στροφάρει με ιλιγγιώδης ταχύτητες, βλέπεις, σε κάθε κρίση.